पृष्ठ १ : आवरण
नेपालमा गाँजा किन आवश्यक छ?
कृषि, उद्योग, रोजगारी र राष्ट्रिय आर्थिक समृद्धिको नयाँ सम्भावना
नेपालको आर्थिक विकासका लागि प्राकृतिक स्रोतको सदुपयोग गरौँ।
गाँजा केवल एउटा वनस्पति होइन। यो कृषि, औषधि, खाद्य सामग्री, कपडा, जुत्ता, निर्माण सामग्री, ऊर्जा, सौन्दर्य सामग्री तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसँग जोडिएको बहुउपयोगी प्राकृतिक स्रोत हो।
नेपालको भौगोलिक विविधता, हावापानी, कृषि परम्परा र प्राकृतिक स्रोतलाई सदुपयोग गर्दै गाँजालाई व्यवस्थित, कानुनी र व्यावसायिक रूपमा विकास गर्न सके देशको आर्थिक समृद्धिको एउटा नयाँ आधार तयार हुन सक्छ।
हाम्रो उद्देश्य:
- किसानको आम्दानी वृद्धि।
- युवाका लागि रोजगारी सिर्जना।
- स्वदेशी उद्योगको विकास।
- विदेशी बजारमा नेपाली उत्पादनको निर्यात।
- सरकारको राजस्व वृद्धि।
- नेपालको आर्थिक आत्मनिर्भरता।
नारा: ‘गाँजाको खेती धनको वर्षा’
पृष्ठ २ : नेपालको हावापानी गाँजा खेतीका लागि किन उपयुक्त छ?
नेपाल प्राकृतिक तथा भौगोलिक विविधताले भरिपूर्ण देश हो। यहाँ तराईदेखि हिमालसम्म फरक–फरक तापक्रम, उचाइ, माटो र हावापानी पाइन्छ। यही भौगोलिक विविधताले गाँजाका विभिन्न प्रजातिको अनुसन्धान, खेती तथा व्यावसायिक उत्पादनका लागि सम्भावना प्रदान गर्दछ। नेपालका विभिन्न भूभागमा प्राकृतिक रूपमा गाँजा उम्रिने र परम्परागत रूपमा प्रयोग हुँदै आएको पाइन्छ। तराई, पहाड, मध्यपहाड तथा हिमाली क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा स्थानीय हावापानीअनुसार गाँजाका प्रजातिहरूको अध्ययन र खेतीको सम्भावना खोज्न सकिन्छ।
नेपालको सबै भूभागमा एउटै प्रजाति र समान उत्पादन सम्भव नहुन सक्छ। त्यसैले माटो, तापक्रम, पानी, उचाइ र प्रजातिको वैज्ञानिक परीक्षण आवश्यक हुन्छ। तर नेपालको तराईदेखि हिमालसम्म फैलिएको प्राकृतिक विविधता यस क्षेत्रमा अनुसन्धान, कृषि विस्तार र औद्योगिक विकासका लागि महत्त्वपूर्ण अवसर हो।
हामीसँग भूमि छ, हावापानी छ, प्राकृतिक स्रोत छ। अब आवश्यक छ तिनको सही उपयोग गर्ने नीति र कानुनी वातावरण।
पृष्ठ ३ : नेपालको आर्थिक अवस्था र गाँजाबाट रोजगारीको सम्भावना
नेपालमा आज पनि ठूलो जनसङ्ख्या सीमित आम्दानी, बेरोजगारी र आर्थिक अवसरको अभावसँग जुधिरहेको छ। धेरै किसानसँग पर्याप्त कृषि आम्दानी छैन। युवाहरू रोजगारीको खोजीमा विदेश जान बाध्य छन्। ग्रामीण क्षेत्रका धेरै परिवारको आयस्रोत अत्यन्त न्यून छ। यस्तो अवस्थामा नेपालमै उत्पादन गर्न सकिने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सम्भावना बोकेको कृषि तथा औद्योगिक स्रोतको विकास गर्नु आवश्यक छ। गाँजालाई कानुनी र व्यवस्थित रूपमा व्यावसायिक उत्पादन गर्न अनुमति दिइएमा यसले किसानदेखि उद्योगी, व्यापारी, श्रमिक र निर्यात व्यवसायीसम्म आर्थिक अवसर सिर्जना गर्न सक्छ।
गाँजाबाट सिर्जना हुन सक्ने आर्थिक अवसरहरू:
१. किसानका लागि नयाँ नगदेबालीको अवसर।
२. बीउ उत्पादन, प्रशोधन तथा प्याकेजिङ उद्योगको विकास।
३. खाद्य तथा पेय पदार्थ उत्पादन उद्योग।
४. औषधि तथा अनुसन्धान क्षेत्रमा रोजगारी।
५. कपडा, जुत्ता तथा निर्माण सामग्री उद्योग।
६. तेल, साबुन, सौन्दर्य सामग्री तथा अन्य उपभोग्य वस्तुको उत्पादन।
७. ढुवानी, भण्डारण, वितरण तथा निर्यात व्यवसाय।
८. कृषि अनुसन्धान, प्राविधिक सेवा तथा गुणस्तर परीक्षणमा रोजगारी।
यसबाट ग्रामीण क्षेत्रमा आर्थिक गतिविधि बढ्न सक्छ र विदेश पलायन हुने युवालाई स्वदेशमै उद्यम तथा रोजगारीको अवसर उपलब्ध गराउन सकिन्छ।
हाम्रो प्रस्तावित आर्थिक अनुमानअनुसार, गाँजाको पूर्ण कानुनी तथा व्यावसायिक कारोबारलाई व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्न सके न्यूनतम रूपमा एउटा उत्पादनमा संलग्न घरपरिवारले वार्षिक रु. १५ लाखसम्म आम्दानी गर्ने लक्ष्य राखेका छौ ।
यो रकम सम्भावित आम्दानीको प्रस्तावित अनुमान हो, सुनिश्चित आम्दानी होइन। वास्तविक आम्दानी खेतीको क्षेत्रफल, उत्पादन, बजार मूल्य, उत्पादन लागत र किसानको सहभागितामा निर्भर हुनेछ।
पृष्ठ ४ : गाँजाबाट के–के उत्पादन गर्न सकिन्छ?
गाँजा बहुउपयोगी वनस्पति हो। यसको बीउ, पात, फूल, डाँठ र रेसाबाट विभिन्न प्रकारका औद्योगिक, खाद्य तथा अन्य सामग्री उत्पादन गर्न सकिन्छ। यसको व्यवस्थित औद्योगिक उपयोग गर्न सके नेपालमा नयाँ उद्योगहरूको विकास गर्न सकिन्छ।
१. औषधि तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी उत्पादन
- THC Oil
- CBD Oil
- अनुसन्धान तथा नियमनअनुसार औषधीय उत्पादन
- चिकित्सकीय प्रयोजनका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ
- विभिन्न स्वास्थ्यसम्बन्धी अनुसन्धान सामग्री
२. खाद्य तथा पेय पदार्थ
- गाँजाको चिया
- Hemp Seed Oil
- गाँजाको बीउबाट बनेको प्रोटिन पाउडर
- खाद्य मैदा तथा पिठो
- बेकरी सामग्री तथा बिस्कुट
- मःम, समोसा तथा पराठा
- अन्य पोषणयुक्त खाद्य सामग्री
३. कपडा तथा फेसन उद्योग
- गाँजाको रेसाबाट कपडा
- सर्ट, पाइन्ट तथा ज्याकेट
- जुत्ता तथा चप्पल
- झोला तथा विभिन्न कपडाजन्य सामग्री
- वातावरणमैत्री कपडा तथा फाइबर
४. निर्माण तथा औद्योगिक सामग्री
- Hempcrete अर्थात् गाँजाको रेसा तथा अन्य सामग्रीबाट बन्ने निर्माण सामग्री
- जैविक कोइला (Bio charcoal)
- कागज तथा प्याकेजिङ सामग्री
- डोरी तथा औद्योगिक फाइबर
- घरायसी तथा निर्माण क्षेत्रमा प्रयोग हुने सामग्री
- गाँजाको फूलको (मारीवाना) चुरोट
५. सौन्दर्य तथा व्यक्तिगत हेरचाहका सामग्री
- साबुन
- स्याम्पु
- फेस क्रिम
- बडी लोसन
- मसाज तेल
- लिप बाम
- अन्य प्राकृतिक सौन्दर्य सामग्री
यसरी गाँजाको एउटा वनस्पतिबाट खाद्य, औषधि, कपडा, जुत्ता, निर्माण सामग्री, सौन्दर्य सामग्री तथा अन्य औद्योगिक उत्पादनसम्म विकास गर्न सकिन्छ।
एउटा वनस्पति, सयौँ सम्भावना र हजारौँ उद्योगको अवसर।
पृष्ठ ५ : विश्व बजारमा गाँजाको बढ्दो माग र नेपालको अवसर
विश्वका विभिन्न देशमा गाँजासम्बन्धी कानुन परिवर्तन हुँदै गएका छन्। कतिपय देशले औषधीय प्रयोगलाई अनुमति दिएका छन् भने कतिपयले औद्योगिक भाङ्गो तथा मनोरञ्जनात्मक प्रयोगलाई निश्चित कानुनी मापदण्डभित्र नियमन गरेका छन्।
यससँगै गाँजाजन्य औषधि,THC उत्पादन, CBD उत्पादन, औद्योगिक Hemp, खाद्य सामग्री, कपडा, सौन्दर्य सामग्री तथा अन्य उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा अवसर विस्तार भइरहेको छ।
विश्व बजारमा सम्भावना भएका प्रमुख उत्पादनहरू:
- औषधीय गाँजा तथा नियन्त्रित औषधीय उत्पादन।
- CBD तथा THC तेल।
- Hemp Seed Oil तथा प्रोटिनयुक्त खाद्य सामग्री।
- गाँजाबाट बनेका कपडा र जुत्ता।
- वातावरणमैत्री निर्माण सामग्री।
- प्राकृतिक साबुन तथा सौन्दर्य सामग्री।
- औद्योगिक फाइबर र जैविक सामग्री।
नेपालले समयमै आवश्यक कानुनी व्यवस्था, गुणस्तर परीक्षण, अनुसन्धान तथा उत्पादन प्रणाली विकास गर्न सके अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आफ्नो स्थान बनाउन सक्छ। नेपालको प्राकृतिक विविधता, कृषि जनशक्ति र उत्पादन सम्भावनालाई उपयोग गर्दै नेपाली ब्रान्डका गाँजाजन्य सामग्री विश्व बजारमा पुर्याउन सकिन्छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रवेश गर्न प्रत्येक उत्पादनको सम्बन्धित देशको आयात कानुन, गुणस्तर, THC सीमा, स्वास्थ्य तथा सुरक्षा मापदण्ड र निर्यात अनुमति पूरा गर्न आवश्यक हुन्छ।
नेपालले कच्चा पदार्थ मात्र बेच्ने होइन, नेपालमै प्रशोधन गरेर उच्च मूल्यका उत्पादन निर्यात गर्ने नीति लिनुपर्छ।
पृष्ठ ६ : गाँजाको पूर्ण वैधानिकीकरणबाट वार्षिक ४७ खर्बभन्दा बढी राजस्वको सम्भावना
नेपालमा गाँजालाई कानुनी तथा व्यावसायिक रूपमा विकास गर्न सकिए यसले सरकारको राजस्व, रोजगारी र राष्ट्रिय उत्पादनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्छ।हामीले नेपालमा उपलब्ध कृषि भूमि, सम्भावित खेतीयोग्य क्षेत्र, उत्पादन तथा आर्थिक कारोबारका आधारमा प्रारम्भिक आर्थिक अध्ययन र तथ्याङ्कीय गणनाको काम गरिसकेका छौँ।
हाम्रो अध्ययनबाट प्राप्त प्रस्तावित आर्थिक अनुमानअनुसार नेपालमा गाँजाको पूर्ण कानुनी तथा व्यावसायिक कारोबारलाई व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्न सके वार्षिक रु. ४७ खर्बभन्दा बढी राजस्व तथा सरकारी आम्दानीको सम्भावना देखिएको छ। यो प्रारम्भिक अध्ययनमा आधारित सम्भावित आर्थिक अनुमान हो। यसलाई सरकारी राजस्वको सुनिश्चित रकमका रूपमा बुझ्नु हुँदैन। वास्तविक राजस्व खेतीयोग्य क्षेत्र, अनुमति प्राप्त उत्पादन, बजार मूल्य, कर संरचना, उत्पादन लागत तथा कारोबारको वास्तविक परिमाणमा निर्भर हुनेछ।
राजस्व तथा आर्थिक विकासका सम्भावित स्रोत
१. खेती तथा उत्पादनसम्बन्धी अनुमति र शुल्क।
२. भूमि उपयोग तथा औद्योगिक उत्पादनसम्बन्धी शुल्क।
३. उत्पादन तथा प्रशोधन उद्योगबाट प्राप्त कर।
४. मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT)।
५. आयकर तथा कम्पनी कर।
६. उत्पादन तथा निर्यातबाट प्राप्त राजस्व।
७. उद्योग, व्यापार तथा रोजगारीबाट सिर्जना हुने अप्रत्यक्ष आर्थिक लाभ।
८. विदेशी लगानी तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारबाट प्राप्त आम्दानी।
नेपालले गाँजालाई कानुनी मान्यता दिएर उत्पादनदेखि बिक्री, प्रशोधन र निर्यातसम्म व्यवस्थित गर्न सके सरकारलाई नयाँ आर्थिक स्रोत प्राप्त हुन सक्छ।
यसका लागि पारदर्शी कर प्रणाली, उत्पादनको अभिलेख, गुणस्तर परीक्षण, इजाजतपत्र तथा प्रभावकारी सरकारी अनुगमन आवश्यक हुनेछ।
नेपालको प्राकृतिक स्रोतलाई अवैध कारोबारमा सीमित राख्नुको सट्टा कानुनी उत्पादन, उद्योग र राजस्वको आधार बनाउनु आजको आवश्यकता हो।
पृष्ठ ७ : गाँजाको पूर्ण वैधानिकीकरण भनेको के हो? हाम्रो माग र निष्कर्ष
गाँजाको पूर्ण वैधानिकीकरण भन्नाले केवल गाँजाको खेती गर्न अनुमति दिनु मात्र होइन। यसको अर्थ गाँजाबाट उत्पादन हुने सम्पूर्ण वस्तु तथा सामग्रीको उत्पादन, प्रशोधन, खरिद–बिक्री, प्रयोग, वितरण, अनुसन्धान तथा निर्यातलाई स्पष्ट कानुनी व्यवस्थाभित्र सञ्चालन गर्न पाउनु हो।
यसमा गाँजाको बीउदेखि पात, फूल, डाँठ,जरा तथा रेसाबाट बन्ने सम्पूर्ण उत्पादन समावेश हुनुपर्छ।
हाम्रो प्रमुख मागहरू
१. खेती तथा उत्पादनको कानुनी अनुमति
नेपालका उपयुक्त क्षेत्रमा किसान तथा उद्योगीलाई इजाजतपत्रका आधारमा गाँजा तथा औद्योगिक भाङ्गो खेती गर्न अनुमति दिइयोस्।
२. सम्पूर्ण उत्पादनको उद्योग सञ्चालन
गाँजाबाट THC Oil, CBD Oil, चुरोट, चिया, खाद्य सामग्री, औषधि, कपडा, जुत्ता, कोइला, निर्माण सामग्री, सौन्दर्य सामग्री तथा अन्य वस्तु उत्पादन गर्न कानुनी व्यवस्था गरियोस्।
३. खरिद–बिक्री तथा वितरणको अधिकार
कानुनी मापदण्ड पूरा गरेका व्यक्ति तथा संस्थालाई गाँजा तथा गाँजाजन्य सम्पूर्ण वस्तु खरिद, बिक्री, प्रशोधन र वितरण गर्न अनुमति दिइयोस्।
४. सेवन तथा प्रयोगको स्पष्ट कानुनी व्यवस्था
कानुनले तोकेको उमेर, स्थान, मात्रा, उत्पादनको प्रकार र स्वास्थ्य सुरक्षासम्बन्धी मापदण्डका आधारमा अनुमति प्राप्त उत्पादनको प्रयोग तथा सेवनलाई नियमन गरियोस्।
५. अन्तर्राष्ट्रिय निर्यातको व्यवस्था
नेपाली उत्पादनलाई विदेश निर्यात गर्न आवश्यक कानुनी व्यवस्था, गुणस्तर प्रमाणपत्र, निर्यात अनुमति तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार प्रणाली विकास गरियोस्।
६. किसान र उद्यमीलाई प्रोत्साहन
किसान, सहकारी, घरेलु उद्योग, ठूला उद्योग तथा नेपाली लगानीकर्तालाई सहुलियत, तालिम, प्रविधि र बजारको पहुँच उपलब्ध गराइयोस्।
७. अनुसन्धान तथा औषधि विकास
विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था, चिकित्सक तथा उद्योगीलाई वैज्ञानिक अनुसन्धान र औषधीय उत्पादन विकासका लागि कानुनी वातावरण तयार गरियोस्।
८. कडा सरकारी नियमन र नियन्त्रण
नाबालिगको पहुँच रोक्ने, अवैध कारोबार नियन्त्रण गर्ने, गुणस्तर परीक्षण गर्ने, सुरक्षित उत्पादन सुनिश्चित गर्ने तथा दुरुपयोग रोक्ने प्रभावकारी कानुनी प्रणाली लागू गरियोस्।
निष्कर्ष : अब नेपालले सम्भावनालाई अवसरमा बदल्नुपर्छ
नेपाल प्राकृतिक स्रोतले धनी देश भए पनि पर्याप्त औद्योगिक विकास र रोजगारी सिर्जना गर्न सकेको छैन। देशका लाखौँ नागरिक आर्थिक अवसरको खोजीमा छन्। युवाहरू विदेश जान बाध्य छन् र किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य पाउन कठिनाइ भोगिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा गाँजाको वैज्ञानिक अध्ययन, कानुनी व्यवस्थापन र व्यावसायिक विकास नेपालका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण आर्थिक विकल्प बन्न सक्छ।
गाँजाबाट खाद्य सामग्री, औषधि, कपडा, जुत्ता, निर्माण सामग्री, सौन्दर्य सामग्री तथा सयौँ प्रकारका वस्तु उत्पादन गर्न सकिन्छ। यसले कृषि, उद्योग, व्यापार, रोजगारी र निर्यातको नयाँ ढोका खोल्न सक्छ। हामी गाँजालाई अव्यवस्थित र अनियन्त्रित बनाउन खोजिरहेका छैनौँ। हामी यसको उत्पादनदेखि प्रयोग र निर्यातसम्म स्पष्ट कानुन, कडा सरकारी निगरानी, गुणस्तर परीक्षण र जिम्मेवार व्यवस्थापनसहित वैधानिक बनाउनुपर्ने पक्षमा छौँ।
हाम्रो विश्वास छ-नेपालमा गाँजाको सही कानुनी तथा व्यावसायिक व्यवस्थापन गर्न सकियो भने यो नेपालको आर्थिक समृद्धिको एउटा महत्त्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।
अबको आवश्यकता: प्रतिबन्ध होइन, वैज्ञानिक अध्ययन, स्पष्ट नीति र व्यवस्थित कानुनी व्यवस्था।
नेपाल समृद्ध बनाऔँ, प्राकृतिक स्रोतको सदुपयोग गरौँ।
Complete Supplier Pvt. Ltd.
Gyaneshwor-1, Kathmandu, Nepal
9745655000
csupplierpvtltd2018@gmail.com